
Brand blussen BHV: wanneer wel, wanneer niet en hoe
Er komt rook uit een prullenbak op kantoor, of er slaat een vlam uit een apparaat in de werkplaats. Op zo’n moment kijken collega’s naar de BHV’er.
Brand blussen als BHV’er is het doven van een beginnende brand met een klein blusmiddel, zolang dat kan zonder gevaar voor uzelf of anderen. Een beginnende brand is nog klein en heeft zich nog niet door de ruimte verspreid. Wordt blussen onveilig, dan stopt de BHV’er en richt hij zich op alarmeren en ontruimen.
Op deze pagina leest u welke stappen u volgt, wanneer u een brand juist niet zelf blust en welk blusmiddel bij welke brand past.
Wat doet een BHV’er bij brand?
Een BHV’er alarmeert bij brand, bestrijdt een beginnende brand als dat veilig kan en helpt bij de ontruiming. Die taken staan in de Arbowet. Artikel 15 noemt het beperken en bestrijden van brand als vaste taak van bedrijfshulpverlening (BHV). De andere taken zijn eerste hulp en het alarmeren en evacueren van iedereen in het gebouw.
Een BHV’er is geen brandweerman. De opdracht is beperkt: een kleine brand doven voordat hij groeit, en anders zorgen dat iedereen veilig buiten komt. Bij een grotere brand neemt de brandweer het over.
Blussen leert u door het te doen. Tijdens de BHV-cursus oefent u met CO2- en schuimblussers in de inpandige blusruimtes van Preventief.
Brand blussen BHV: welke stappen volgt u?
Bij een beginnende brand volgt u als BHV’er een vaste volgorde: eerst alarmeren, dan beoordelen of blussen veilig kan en pas daarna blussen. Lukt dat niet, dan ontruimt u. Houd daarbij het BHV-plan of ontruimingsplan van uw organisatie aan, want daarin staat wie welke taak heeft.
- Waarschuw direct uw collega’s en sla alarm via de brandmelder of de interne alarmprocedure.
- Laat 112 bellen of bel zelf, zeker als u twijfelt over de omvang van de brand.
- Beoordeel snel of de brand klein genoeg is en of uw vluchtweg vrij is.
- Pak het blusmiddel dat bij de brand past en blus met uw rug naar de uitgang.
- Stop als de brand niet snel kleiner wordt, verlaat de ruimte en sluit de deur achter u.
- Help bij de ontruiming en geef de brandweer bij aankomst informatie over de brand.
Twijfelt u, kies dan voor alarmeren en vluchten. Het blussen van een uitslaande brand is werk voor de brandweer. Een BHV’er die gewond raakt, kan niemand meer helpen.
Wanneer blust u een brand niet zelf?
U blust een brand niet zelf zodra hij groter is dan een beginnende brand, er veel rook is of uw vluchtweg niet vrij is. Ook als u niet weet wat er brandt of welk blusmiddel past, blust u niet. Trek u dan terug, sluit de deur en alarmeer.
Blus niet als een van deze situaties zich voordoet:
- De brand verspreidt zich al over meubels, wanden of het plafond.
- Er hangt een rooklaag onder het plafond die steeds lager komt.
- U heeft geen vrije vluchtweg achter u.
- U weet niet wat er brandt of welk blusmiddel geschikt is.
- Er brandt gas en u kunt de gastoevoer niet afsluiten.
- Er zijn gevaarlijke stoffen bij de brand betrokken waarvan u de risico’s niet kent.
De brandweer adviseert om alleen zelf te blussen bij een beginnende brand en als u zonder gevaar kunt wegkomen. Twijfelt u, bel dan direct 112. Op de pagina wanneer u 112 belt leest u ook welk nummer u kiest als er geen spoed is.
Hoe blust u een beginnende brand?
U blust een beginnende brand door dichtbij te komen en laag te blijven. Het blusmiddel richt u met korte stoten op de bron van het vuur. Zo haalt u een van de drie voorwaarden voor brand weg. Samen heten die voorwaarden de branddriehoek: brandstof, zuurstof en een hoge temperatuur.
Let bij het blussen op deze punten:
- Houd uw rug naar de uitgang, zodat u altijd weg kunt.
- Blijf laag, want rook en hitte stijgen op en onderin is het zicht beter.
- Richt op de bron van het vuur en niet op de vlammen of de rook erboven.
- Blus buiten met de wind in de rug.
- Houd bij een poederblusser wat meer afstand, zodat het poeder zich goed verspreidt.
Een draagbare blusser bevat maar een beperkte hoeveelheid blusstof. Verspil die niet aan de rook of aan de vlammen boven het vuur.
Welk blusmiddel gebruikt u bij welke brand?
Welk blusmiddel u gebruikt, hangt af van wat er brandt. Water en sproeischuim werken goed bij vaste stoffen zoals hout en papier. Bij elektrische apparatuur kiest u een CO2-blusser. Bij een vlam in de pan zet u een deksel op de pan en gebruikt u nooit water.
| Blusmiddel | Geschikt voor | Let op |
|---|---|---|
| Sproeischuimblusser | Vaste stoffen en brandbare vloeistoffen (klasse A en B) | Bij elektrische installaties alleen als het etiket dat aangeeft |
| CO2-blusser | Elektrische apparatuur en brandbare vloeistoffen (klasse B) | Minder geschikt voor hout en papier; de hoorn wordt erg koud; in een kleine ruimte verdringt CO2 de zuurstof |
| Poederblusser | Vaste stoffen, vloeistoffen en gassen (klasse A, B en C) | Poeder beschadigt elektronica en machines |
| Blusdeken | Een kleine brand, zoals een prullenbak, en een persoon in brand | Niet gebruiken bij een vlam in de pan |
| Brandslanghaspel (water) | Vaste stoffen zoals hout, papier en textiel (klasse A) | Nooit bij vet, olie of elektriciteit |
| Vetblusser | Vet- en oliebranden in keukens (klasse F) | Bedoeld voor keukens met frituur- of bakolie |
| Deksel | Vlam in de pan | Pan laten staan en het vuur uitzetten |
De letters in de tabel verwijzen naar de vijf brandklassen uit de Europese norm EN 2. Op elke blusser staat met pictogrammen aangegeven voor welke brandklassen hij geschikt is. Kijk daar vooraf naar, dan hoeft u er tijdens een brand niet over na te denken.
Wat doet u bij een vlam in de pan, een elektrische brand of een gasbrand?
Bij deze drie branden werkt de gewone aanpak niet of is hij gevaarlijk. Bij een vlam in de pan gebruikt u een deksel. Bij een elektrische brand schakelt u eerst de stroom uit en bij een gasbrand sluit u eerst de gastoevoer af. Pas daarna blust u.
Schuif bij een vlam in de pan een deksel over de pan en zet het vuur uit. Gooi nooit water op brandend vet of olie, want dan ontstaat een steekvlam. De brandweer raadt een blusdeken bij een vlam in de pan af, omdat de deken zelf vlam kan vatten.
Bij een elektrische brand schakelt u als het kan eerst de stroom uit. Gebruik geen water, want water geleidt stroom. Een CO2-blusser of poederblusser is wel geschikt. Meer hierover leest u op de pagina over een elektrische brand blussen.
Bij een gasbrand sluit u eerst de gastoevoer af. Daarna blust u met een poeder- of CO2-blusser. Lukt afsluiten niet, blus dan niet, maar verlaat de ruimte en waarschuw de brandweer.
Wat doet u als iemand in brand staat?
Staat iemand in brand, laat de persoon dan direct op de grond liggen en doof de vlammen met een blusdeken of een jas. Laat de persoon niet rennen, want dat wakkert het vuur aan. Daarna koelt u de brandwonden en zorgt u voor medische hulp.
Het Oranje Kruis adviseert om een brandwond 10 minuten te koelen met lauw, zacht stromend water. Koel alleen de brandwond, zodat het slachtoffer niet onderkoeld raakt. Bel 112 bij grote verbrandingen met blaren of een zwarte of grauwwitte huid, en als iemand rook heeft ingeademd. Bij kleinere brandwonden met blaren belt u de huisarts of de huisartsenpost.
Wat doet u nadat de brand is geblust?
Na het blussen controleert u of de brand echt uit is en meldt u wat er is gebeurd. Een brand kan opnieuw oplaaien, ook als hij gedoofd lijkt. Blijf daarom nog even in de buurt en houd een blusmiddel bij de hand.
Twijfelt u of alles uit is, laat de brandweer dan controleren. Hang een gebruikte blusser niet terug, ook niet als hij nog half vol is. De brandweer adviseert een gebruikte blusser opnieuw te laten vullen of te vervangen. Leg het incident daarna vast, zodat u in het BHV-plan kunt nagaan wat beter kan.
Hoe leert u als BHV’er brand blussen?
U leert brand blussen als BHV’er door het in de praktijk te oefenen met echte blusmiddelen. Theorie alleen is niet genoeg, want bij een echte brand heeft u weinig tijd om na te denken. In de BHV-opleiding van Preventief is brandbestrijding daarom een vaste module, samen met ontruiming.
Wilt u dat meer medewerkers met blusmiddelen kunnen omgaan, dan is een losse training kleine blusmiddelen een optie. Die training volgt de richtlijnen en eindtermen van het Nederlands Instituut Bedrijfshulpverlening (NIBHV). Deelnemers blussen onder meer een gasbak, een brandende meterkast en een frituurpan met een deksel.
Brand blussen als BHV’er draait om één afweging: kan het veilig of niet. Een kleine brand blust u met het juiste middel en met een vrije vluchtweg achter u. Is dat er niet, dan alarmeert u, sluit u de deur en ontruimt u.
Veelgestelde vragen
Nee, een BHV’er blust alleen een beginnende brand en alleen als dat veilig kan. Er moet een vrije vluchtweg zijn en het juiste blusmiddel bij de hand. Is de brand te groot, is er veel rook of twijfelt de BHV’er, dan gaan alarmeren en ontruimen voor.
U blijft laag omdat rook en hitte opstijgen, waardoor het dicht bij de grond koeler is en u beter ziet. Zo komt u ook dichter bij de bron van het vuur. Daar heeft het blusmiddel het meeste effect.
Nee, de brandweer raadt een blusdeken bij een vlam in de pan af, omdat de deken zelf vlam kan vatten. Schuif een deksel over de pan en zet het vuur uit. Gebruik nooit water op brandend vet of olie.
Nee, een gebruikte blusser hangt u niet terug, ook niet als hij nog half vol is. Bij een volgende brand kan hij dan tekortschieten. Laat hem opnieuw vullen of vervangen, zoals de brandweer adviseert.
Ja, brandbestrijding is een vaste module van de BHV-cursus. Bij Preventief oefent u met CO2- en schuimblussers in inpandige blusruimtes, met echte blusmiddelen. Zo weet u bij een echte brand wat u moet doen.