Waarom routine gevaarlijk kan zijn voor ervaren BHV’ers?

Ervaring wordt vaak gezien als een groot voordeel. Hoe langer je iets doet, hoe vertrouwder het voelt en hoe sneller je lijkt te handelen. Binnen BHV-teams is dat niet anders. Ervaren BHV’ers weten wat ze moeten doen en hebben situaties al eerder meegemaakt. Toch schuilt daar ook een minder zichtbaar risico.

Routine kan ervoor zorgen dat scherpte langzaam afneemt. Handelingen worden automatisch, situaties worden sneller ingeschat en het gevoel ontstaat dat je alles al kent. Juist dat gevoel kan ervoor zorgen dat belangrijke signalen minder goed worden opgemerkt.

Automatisch handelen zonder bewust kijken

Wanneer handelingen vaak worden herhaald, gaan ze steeds meer op de automatische piloot. Dat lijkt handig, maar het kan ook betekenen dat er minder bewust wordt gekeken naar wat er daadwerkelijk gebeurt.

Een ervaren BHV’er kan bijvoorbeeld direct in actie komen op basis van eerdere situaties, zonder eerst goed te observeren. Hierdoor bestaat de kans dat details over het hoofd worden gezien. Elke situatie heeft eigen kenmerken. Door te snel te handelen op basis van routine, wordt de kans groter dat de aanpak niet volledig aansluit op wat er nodig is.

Vertrouwen dat doorslaat in onderschatting

Ervaring geeft vertrouwen, maar dat vertrouwen kan omslaan in onderschatting. Situaties worden sneller als “bekend” bestempeld, waardoor de ernst minder wordt ingeschat.

Dit zie je bijvoorbeeld bij kleine incidenten die vaker voorkomen. Omdat ze bekend zijn, wordt er minder alert gereageerd. Toch kunnen juist die situaties onverwacht veranderen. Een moment van onderschatting kan ervoor zorgen dat een situatie zich sneller ontwikkelt dan verwacht.

Minder openstaan voor nieuwe inzichten

Ervaren BHV’ers hebben vaak hun eigen manier van werken ontwikkeld. Dat kan effectief zijn, maar het kan ook betekenen dat nieuwe inzichten minder snel worden opgepakt.

Wanneer iets al jaren op een bepaalde manier wordt gedaan, voelt verandering niet altijd nodig. Toch blijven inzichten en werkwijzen zich ontwikkelen.

Door vast te houden aan wat bekend is, bestaat de kans dat verbeteringen niet worden meegenomen.

Routine vermindert alertheid

Wanneer iets vertrouwd voelt, neemt de alertheid af. Het brein hoeft minder actief na te denken, waardoor aandacht verslapt.

In noodsituaties is juist die alertheid belangrijk. Kleine signalen kunnen het verschil maken tussen een snelle oplossing en een situatie die uit de hand loopt. Routine kan ervoor zorgen dat deze signalen minder snel worden opgemerkt.

De rol van onverwachte situaties

Routine werkt vooral goed in herkenbare situaties. Zodra iets afwijkt van wat bekend is, wordt het lastiger.

Ervaren BHV’ers kunnen hierdoor juist verrast worden door situaties die anders verlopen dan verwacht. De automatische aanpak sluit dan niet meer aan, waardoor er alsnog twijfel ontstaat. Dit laat zien dat ervaring niet altijd gelijk staat aan flexibiliteit.

Overdracht van gedrag binnen teams

Binnen BHV-teams kijken minder ervaren leden vaak naar de meer ervaren collega’s. Hun gedrag wordt overgenomen, inclusief gewoontes.

Wanneer routinegedrag niet kritisch wordt bekeken, kan dit zich door het hele team verspreiden. Hierdoor ontstaat een werkwijze die niet altijd optimaal is, maar wel als normaal wordt gezien. Zo beïnvloedt routine niet alleen het individu, maar ook het team als geheel.

Minder bewust omgaan met risico’s

Ervaring zorgt ervoor dat risico’s sneller worden herkend, maar kan er ook voor zorgen dat ze minder serieus worden genomen.

Wat vaker voorkomt, voelt minder spannend. Daardoor wordt er minder stilgestaan bij mogelijke gevolgen. Dit kan leiden tot situaties waarin risico’s aanwezig zijn, maar niet volledig worden meegenomen in de aanpak.

Wanneer routine zichtbaar wordt

Routine is vaak lastig te herkennen bij jezelf. Het voelt logisch en vertrouwd. Toch zijn er signalen die erop kunnen wijzen:

• Handelingen worden uitgevoerd zonder na te denken
• Situaties worden snel als “bekend” gezien
• Nieuwe werkwijzen worden minder snel opgepakt
• Feedback wordt minder actief gezocht

Deze signalen geven aan dat routine de overhand begint te krijgen.

Hoe blijf je scherp als ervaren BHV’er?

Ervaring hoeft geen nadeel te zijn, zolang er bewust mee wordt omgegaan. Het begint met kritisch blijven kijken naar je eigen handelen.

Door situaties telkens opnieuw te beoordelen, blijft de blik scherp. Variatie in oefeningen helpt om routine te doorbreken en nieuwe inzichten op te doen. Daarnaast is het waardevol om ervaringen te delen en open te staan voor feedback. Zo blijft ontwikkeling mogelijk, ook na jaren ervaring.

Routine voelt vertrouwd, maar kan ongemerkt invloed hebben op hoe er wordt gehandeld in noodsituaties. Door bewust te blijven kijken en jezelf uit te dagen, blijft ervaring een kracht in plaats van een risico.

Wil je ervoor zorgen dat ervaring binnen je team blijft bijdragen aan veiligheid in plaats van het tegenovergestelde? Een BHV cursus helpt om kennis opnieuw scherp te krijgen en situaties vanuit een frisse blik te benaderen. Met een BHV herhaling blijf je alert en voorkom je dat routine de overhand krijgt. Daarnaast zijn er verschillende cursussen die aansluiten op specifieke situaties binnen jouw organisatie. Neem contact met ons op en zorg dat ervaring blijft werken in jouw voordeel.

Veelgestelde vragen